Samāʿ

 
ഫ്ലൈദുബായ്: തെളിവുകൾക്കപ്പുറം വളരുന്ന അവിശ്വാസത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയം

ഫ്ലൈദുബായ് വിമാനത്തിലെ കൊക്പിറ്റ് ആക്രമണം ഒരു തീവ്രവാദ അക്രമണമായിരുന്നുവെന്നും  അന്താരാഷ്ട്ര അന്വേഷണ ഏജൻസികൾ ഭൗതിക  വിവരങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി. എന്നാൽ, ഈ ഔദ്യോഗിക റിപ്പോർട്ടുകൾ പുറത്തുവന്ന നിമിഷം തന്നെ, ഇതിനെ ഇസ്രായേൽ ബോധപൂർവ്വം കെട്ടിച്ചമച്ച ഒരു 'നാടകം' (False Flag Operation) ആയി ചിത്രീകരിക്കാൻ ഒരു വലിയ വിഭാഗം ആളുകൾ രംഗത്തെത്തി. ഇറാൻ ഗവൺമെന്റും അവരുടെ ഔദ്യോഗിക മാധ്യമങ്ങളായ പ്രസ് ടിവി, ഫാർസ് ന്യൂസ് എന്നിവയും, അതോടൊപ്പം ജാക്സൺ ഹിങ്കിൾ, നിക്ക് ഫ്യൂന്റസ്, ഹസൻ പൈക്കർ തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ സോഷ്യൽ മീഡിയ ഇൻഫ്ലുവൻസർമാരും ഈ സംഭവം വ്യാജമാണെന്ന വാദത്തെ ശക്തമായി പിന്തുണച്ചു. റഷ്യൻ, ഖത്തറി ബോട്ട് നെറ്റ്‌വർക്കുകൾ ഈ പ്രചാരണത്തിന് വലിയ രീതിയിൽ ആക്കം കൂട്ടുകയും ചെയ്തു. ഔദ്യോഗിക അന്വേഷണങ്ങളിൽ വസ്തുതകൾ തെളിയിക്കപ്പെട്ടെന്ന് അവകാശപ്പെടുമ്പോഴും, ലക്ഷക്കണക്കിന് ജനങ്ങൾ ഭരണകൂട വിവരണങ്ങളെ പൂർണ്ണമായി തള്ളിക്കളഞ്ഞ് ഈ ബദൽ വാദങ്ങളെ വിശ്വസിക്കാൻ തയ്യാറാകുന്നത് കേവലം ഇന്റർനെറ്റ് കിംവദന്തികൾ കൊണ്ടല്ല. മറിച്ച്, ഇതിനു പിന്നിൽ ചരിത്രപരമായ വഞ്ചനകളിൽ തുടങ്ങി സത്യാനന്തര കാലഘട്ടത്തിലെ ആൽഗോരിതങ്ങളിൽ ചെന്നവസാനിക്കുന്ന വ്യക്തമായ ഒരു ഘടനാപരമായ ലൂപ്പ് നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. ഈ വിഭജനത്തെ കേവലം വിവരസാങ്കേതികവിദ്യയുടെ പ്രശ്നമായി കാണാതെ, സമൂഹത്തിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള അവിശ്വാസത്തിന്റെ ഘടനയായി വിശകലനം ചെയ്യപ്പെടേണ്ടതുണ്ട്.

അധികാരകേന്ദ്രങ്ങളുടെ വിവരണങ്ങളെ ജനങ്ങൾ കൂട്ടത്തോടെ സംശയിക്കുന്നതിന് പിന്നിൽ കേവലം അടിസ്ഥാനരഹിതമായ ഊഹാപോഹങ്ങളല്ല, മറിച്ച് ചരിത്രപരമായി രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ട വസ്തുതകളാണ് ഉള്ളത്. പണ്ട് വെറും ഗൂഢാലോചന സിദ്ധാന്തങ്ങൾ എന്ന് അധികാരികൾ തള്ളിക്കളയുകയും എന്നാൽ പിന്നീട് പുറത്തുവന്ന ഔദ്യോഗിക രേഖകളിലൂടെയും ചോർച്ചകളിലൂടെയും സത്യമാണെന്ന് തെളിഞ്ഞതുമായ ചില പ്രധാന ചരിത്ര സംഭവങ്ങൾ ഇതിന്റെ പശ്ചാത്തലം വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, 1954-ൽ ഈജിപ്തിലെ അമേരിക്കൻ, ബ്രിട്ടീഷ് സിവിലിയൻ സ്ഥാപനങ്ങളെ ലക്ഷ്യമിട്ട് ബോംബാക്രമണങ്ങൾ നടത്താനും അതിന്റെ കുറ്റം പ്രാദേശിക ഈജിപ്ഷ്യൻ ഗ്രൂപ്പുകളുടെ മേൽ ചുമത്താനും ഇസ്രായേൽ മിലിട്ടറി ഇന്റലിജൻസ് നടത്തിയ രഹസ്യ നീക്കമായ 'ലാവോൺ അഫയർ' അധികാരകേന്ദ്രങ്ങൾ സ്വന്തം ലാഭത്തിനായി ഇത്തരം നാടകങ്ങൾ കളിക്കുമെന്ന് തെളിയിച്ചു. അതുപോലെ, 1962-ൽ ക്യൂബയുമായി യുദ്ധം തുടങ്ങാൻ പ്രകോപനം ഉണ്ടാക്കുന്നതിനായി അമേരിക്കയുടെ ജോയിന്റ് ചീഫ്സ് ഓഫ് സ്റ്റാഫ് തയ്യാറാക്കിയ 'ഓപ്പറേഷൻ നോർത്ത് വുഡ്സ്' എന്ന രഹസ്യ നിർദ്ദേശം കെന്നഡി ഭരണകൂടം നടപ്പാക്കിയില്ലെങ്കിലും, ഉന്നത സൈനിക തലത്തിൽ ഇത്തരം അതിരുകടന്ന അജണ്ടകൾ ആലോചിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു എന്ന വസ്തുത പിൽക്കാലത്ത് പുറത്തുവന്നു. വിയറ്റ്നാം യുദ്ധത്തിലേക്ക് അമേരിക്ക ഔദ്യോഗികമായി പ്രവേശിക്കാൻ കാരണമായി പറഞ്ഞ ഗൾഫ് ഓഫ് ടോങ്കിൻ സംഭവത്തിൽ, 1964 ഓഗസ്റ്റ് 4-ലെ രണ്ടാമത്തെ ആക്രമണം നടന്നുവെന്ന റിപ്പോർട്ട് തെറ്റായിരുന്നുവെന്ന് പിന്നീട് നാഷണൽ സെക്യൂരിറ്റി ഏജൻസി ചരിത്രരേഖകൾ വ്യക്തമാക്കി. കൂടാതെ, ഇറാഖ്-അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ യുദ്ധകാലത്ത് അമേരിക്കയും സഖ്യകക്ഷികളും യുദ്ധരംഗത്തെ യഥാർത്ഥ വിവരങ്ങളും സിവിലിയൻ മരണങ്ങളും പൊതുജനങ്ങളിൽ നിന്ന് ബോധപൂർവ്വം മറച്ചുവെച്ചു എന്ന് വിക്കിലീക്സ് പുറത്തുവിട്ട ലക്ഷക്കണക്കിന് ഔദ്യോഗിക രേഖകൾ തെളിയിക്കുകയുണ്ടായി. ഭരണകൂടങ്ങൾ തങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക ആവശ്യങ്ങൾക്കായി മുൻകാലങ്ങളിൽ പുലർത്തിയ ഇത്തരം രഹസ്യസ്വഭാവവും വഞ്ചനകളുമാണ് ആധുനിക കാലത്തെ അവിശ്വാസത്തിന്റെ അടിത്തറ പാകിയതും പൗരന്മാരും ഭരണാധികാരികളും തമ്മിലുള്ള ആഗോള സാമൂഹിക ഉടമ്പടിയെ തകിടം മറിച്ചതും.

ഭരണകൂടങ്ങൾ മുൻകാലങ്ങളിൽ പുലർത്തിയ ചരിത്രപരമായ വഞ്ചനകളും വിവരങ്ങൾ മറച്ചുവെക്കാനുള്ള പ്രവണതകളും കേവലം രാഷ്ട്രീയ വിവാദങ്ങളിൽ ഒതുങ്ങിനിൽക്കുന്നില്ല. മറിച്ച്, അവ പൊതുബോധത്തിൽ ഭരണസംവിധാനങ്ങളോടും മുഖ്യധാരാ മാധ്യമങ്ങളോടും ഉള്ള ആഴത്തിലുള്ള അവിശ്വാസമായി പരിണമിച്ചു. ജനാധിപത്യപരമായ സാമൂഹിക ഉടമ്പടിയുടെ അടിത്തറ  പൗരന്മാർക്ക് ഭരണകൂടത്തിന്റെ സുതാര്യതയിലുള്ള വിശ്വാസമാണ്. എന്നാൽ ആ വിശ്വാസം തുടർച്ചയായി തകരുന്നത് വ്യവസ്ഥിതിയോടുള്ള പൂർണ്ണമായ വിമുഖതയ്ക്ക് കാരണമാകുന്നു. ഇതിന്റെ ഫലമായി, ഒരു  വിഭാഗം ജനങ്ങൾ ഔദ്യോഗിക വിവരങ്ങൾ എന്നാൽ വസ്തുതകളുടെ വെളിപ്പെടുത്തലായല്ല, മറിച്ച് യഥാർത്ഥ സത്യത്തെ മറയ്ക്കാനായി ഭരണാധികാരികൾ നടത്തുന്ന നയതന്ത്ര നാടകങ്ങൾ മാത്രമായി. വ്യവസ്ഥിതിയോടുള്ള ഈ അവിശ്വാസം ശക്തമാകുന്നതോടെ, ആഗോളതലത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഏത് വലിയ പ്രതിസന്ധിയെയും ജനങ്ങൾ ആദ്യം തന്നെ സംശയത്തിന്റെ കണ്ണുകളോടെയാണ് വീക്ഷിക്കുന്നത്. തങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന അദൃശ്യശക്തികൾ കാര്യങ്ങൾ മുൻകൂട്ടി സ്ക്രിപ്റ്റ് ചെയ്യുന്നു എന്ന ചിന്താഗതിയിലേക്ക് ജനങ്ങളെ നയിക്കുന്നത് ഈ വ്യവസ്ഥിതിവിരുദ്ധ മനോഭാവമാണ്. ഇൻഫ്ലുവൻസർമാരുടെ വാദങ്ങൾ മികച്ചതായത് കൊണ്ടല്ല ജനങ്ങൾ ഔദ്യോഗിക വിവരങ്ങളെ അവിശ്വസിക്കുന്നത്; മറിച്ച്, ഔദ്യോഗിക വിവരങ്ങളോടുള്ള ആഴത്തിലുള്ള ഭയവും സംശയവുമാണ് ബദൽ വാദങ്ങളിലേക്ക് ജനങ്ങളെ എത്തിക്കുന്നത്.

വ്യവസ്ഥിതിയോടുള്ള അവിശ്വാസം ശക്തമാകുന്നതോടെ സമൂഹത്തിൽ പൊതുവായ ഒരു സമവായം ഇല്ലാതാവുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. മുൻകാലങ്ങളിൽ ലോകം മുഴുവൻ അംഗീകരിച്ചിരുന്ന 'ഏകീകൃത സത്യങ്ങൾ'ക്ക് പകരം, വിവരങ്ങൾ ആയിരക്കണക്കിന് ചെറിയ കഷണങ്ങളായി ചിതറിപ്പോകുന്ന പ്രതിഭാസത്തിന് ആധുനിക ഡിജിറ്റൽ യുഗം സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നു. ഒരേ ആഗോള സംഭവത്തിന് ഒരേസമയം പല തരം വിരുദ്ധ 'സത്യങ്ങൾ' വെവ്വേറെ നിലനിൽക്കുന്ന അവസ്ഥയാണിത്. ഭരണകൂടങ്ങൾക്കും മുഖ്യധാരാ മാധ്യമങ്ങൾക്കും വിവരങ്ങളുടെ മേലുണ്ടായിരുന്ന കുത്തക പൂർണ്ണമായും നഷ്ടപ്പെട്ടതാണ് ഈ ചിതറലിന് കാരണം. ഇന്റർനെറ്റിന്റെയും ബദൽ മാധ്യമങ്ങളുടെയും വളർച്ചയോടെ, തങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയ ബോധ്യങ്ങൾക്കും ഭയങ്ങൾക്കും അനുയോജ്യമായ വിവരണങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചെടുക്കാൻ ഓരോ ഗ്രൂപ്പുകൾക്കും സാധിക്കുന്നു. ഫ്ലൈദുബായ് സംഭവം പോലുള്ള ഒരു പ്രതിസന്ധി ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, ഔദ്യോഗിക അന്വേഷണ ഏജൻസികളുടെ റിപ്പോർട്ടുകൾ ഒരു വശത്തും, വിവിധ രാജ്യങ്ങളുടെയും ഇൻഫ്ലുവൻസർമാരുടെയും വിരുദ്ധ വാദങ്ങൾ മറുവശത്തുമായി ചിതറിപ്പോകുന്നു. വിവരങ്ങൾ ഇങ്ങനെ പലതായി വികേന്ദ്രീകരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, സാധാരണക്കാരനായ ഒരു വ്യക്തിക്ക് ഏതാണ് വസ്തുതയെന്ന് സ്വതന്ത്രമായി തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാത്തവിധം വിവരങ്ങളുടെ അസ്ഥിരത രൂപപ്പെടുന്നു. സത്യം എന്നത് സാർവത്രികമായ ഒന്നല്ലാതാവുകയും, ഓരോരുത്തരുടെയും വ്യക്തിപരമായ വിശ്വാസമായി മാറുകയും ചെയ്യുന്ന അറിവധികാര പ്രതിസന്ധിയുടെ തുടക്കമാണിത്.

വിവരങ്ങൾ പലതായി ചിതറിക്കിടക്കുന്ന ഡിജിറ്റൽ അന്തരീക്ഷത്തിൽ, ജനങ്ങളുടെ സംശയങ്ങളെയും അവിശ്വാസത്തെയും കൃത്യമായി കോർത്തിണക്കുന്നത് സോഷ്യൽ മീഡിയ ആൽഗോരിതങ്ങളാണ്. ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യ കേവലം വിവരങ്ങൾ കൈമാറാനുള്ള ഒരു മാധ്യമമല്ല; മറിച്ച്, മനുഷ്യന്റെ വൈകാരിക പ്രതികരണങ്ങളെയും ഭയത്തെയും മുൻവിധികളെയും മുതലെടുത്ത് പ്രവർത്തിക്കുന്ന വലിയൊരു ബിസിനസ്സ് മോഡലാണ്. സോഷ്യൽ മീഡിയ ആൽഗോരിതങ്ങൾ ആളുകളുടെ താല്പര്യങ്ങൾ കൃത്യമായി പഠിക്കുകയും, അവർ മുൻപ് വിശ്വസിച്ചിരുന്ന കാര്യങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ ആക്കം കൂട്ടുന്ന വിവരങ്ങൾ മാത്രം അവരുടെ ഫീഡുകളിൽ തുടർച്ചയായി എത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫ്ലൈദുബായ് സംഭവം പോലുള്ള ഒരു പ്രതിസന്ധി ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, ഭരണകൂടങ്ങളെ മുൻപേ സംശയിക്കുന്ന ഒരു വ്യക്തിക്ക് ആ സംശയത്തെ ന്യായീകരിക്കുന്ന തരത്തിലുള്ള വ്യാജ വാർത്തകളും ഇൻഫ്ലുവൻസർമാരുടെ വീഡിയോകളും മാത്രമായിരിക്കും ആൽഗോരിതം ആവർത്തിച്ച് കാണിച്ചുകൊടുക്കുക. ഇത് ഡിജിറ്റൽ ലോകത്ത് മനുഷ്യരെ ഒരു അടഞ്ഞ ചിന്താഗതിക്കുള്ളിൽ തളച്ചിടുന്നു. അവിശ്വാസം എന്നത് സ്വയം ശക്തിപ്പെടുന്ന ഒരു ഫീഡ്‌ബാക്ക് ലൂപ്പ് ആയി മാറുന്നത് ഇവിടെയാണ്. വിവരങ്ങൾ അതിവേഗം ആൽഗോരിത സംവിധാനം പ്രചരിക്കുമ്പോൾ വസ്തുതകളേക്കാൾ കൂടുതൽ വ്യൂസും ലൈക്കുകളും നേടുന്നത് ജനങ്ങളുടെ ഭയത്തെയും സംശയത്തെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്ന ബദൽ കഥകളാണ്.

ആൽഗോരിതങ്ങൾ പടർത്തുന്ന ഈ ഡിജിറ്റൽ അന്തരീക്ഷം ബദൽവാദങ്ങളുടെ ദ്രുതഗതിയിലുള്ള വളർച്ചയ്ക്ക് കാരണമാകുന്നു. എന്നാൽ ഇവിടെ സംഭവിക്കുന്ന ഏറ്റവും വലിയ ബൗദ്ധികമായ പാളിച്ച എന്നത് ഭരണകൂടങ്ങൾ കള്ളം പറയുന്നു എന്ന ചരിത്രവസ്തുതയെ മുൻനിർത്തി, തെളിവുകളില്ലാത്ത എല്ലാ ബദൽവാദങ്ങളും സത്യമാണെന്ന് ജനങ്ങൾ അനുമാനിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു എന്നതാണ്. ഭരണകൂടങ്ങളുടെ അസത്യങ്ങളെയും വിവരങ്ങൾ ഒളിച്ചുവെക്കുന്ന പ്രവണതകളെയും പ്രതിരോധിക്കാൻ ഇറങ്ങിപ്പുറപ്പെടുന്ന ജനങ്ങൾ, പലപ്പോഴും വസ്തുതാപരമായ പരിശോധനകളില്ലാത്ത മറ്റൊരു അന്ധമായ വിശ്വാസത്തിലേക്ക് ചെന്നുചാടുന്നു. ഈ ഘട്ടത്തിലാണ് പ്രമുഖ സോഷ്യൽ മീഡിയ ഇൻഫ്ലുവൻസർമാരും, വ്യക്തമായ ഭൂരാഷ്ട്രതന്ത്ര അജണ്ടകളുള്ള വിദേശ രാജ്യങ്ങളും ഈ അവിശ്വാസത്തെ തങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയ ലാഭത്തിനായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ഔദ്യോഗിക  അന്വേഷണ ഏജൻസികൾ കൃത്യമായ തെളിവുകൾ പുറത്തുവിടുന്നതിനു കാത്തീനിൽക്കാതെ, ഇൻഫ്ലുവൻസർമാർ നൽകുന്ന രഹസ്യ സത്യങ്ങൾക്ക് പിന്നാലെ ജനങ്ങൾ കൂട്ടത്തോടെ പോകുന്നത് ഈ മനഃശാസ്ത്രം കൊണ്ടാണ്. ഇതിലൂടെ അവിശ്വാസത്തിന്റെ ലൂപ്പ് പൂർത്തിയാകുന്നു: ഭരണകൂടത്തോടുള്ള അവിശ്വാസം ബദൽവാദങ്ങളെ വളർത്തുന്നു, ആ ബദൽവാദങ്ങൾ ജനങ്ങളിൽ കൂടുതൽ ഭയവും സംശയവും ജനിപ്പിച്ച് വ്യവസ്ഥിതിയോടുള്ള അവിശ്വാസത്തെ വീണ്ടും വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. വിവരങ്ങൾ കണ്ടെത്താൻ സഹായിക്കേണ്ട ഇന്റർനെറ്റ് സംവിധാനങ്ങൾ തന്നെ മനുഷ്യനെ സത്യാനന്തര ലോകത്തിന്റെ പൂർണ്ണമായ ഇരുട്ടിലേക്ക് നയിക്കുന്ന കാഴ്ചയാണ് ഇവിടെ കാണാൻ സാധിക്കുന്നത്.

ആധുനിക ലോകത്തെ ശ്വാസം മുട്ടിക്കുന്ന ഈ അവിശ്വാസത്തിന്റെ ലൂപ്പിനെ കേവലം സോഷ്യൽ മീഡിയയുടെയോ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെയോ മാത്രം പ്രശ്നമായി കാണാൻ കഴിയില്ല. അതിനേക്കാൾ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു ബൗദ്ധിക പ്രതിസന്ധിയാണ് ഇന്ന് മനുഷ്യരാശി നേരിടുന്നത്. തത്ത്വചിന്തയിൽ ഇതിനെ 'അറിവധികാര പ്രതിസന്ധി' എന്ന് വിളിക്കാം. ഇത് സമൂഹത്തിൽ സത്യമേത് മിഥ്യയേത് എന്ന് തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാത്തവിധം കാഴ്ചയെ മറയ്ക്കുന്ന ഒരു വലിയ പുകപോലെ പടർന്നുപിടിക്കുന്നു. ചരിത്രപരമായ വഞ്ചനകളിലൂടെ വ്യവസ്ഥിതിയുടെ വിശ്വാസ്യത നഷ്ടപ്പെടുകയും, വിവരങ്ങൾ പലതായി ചിതറിപ്പോവുകയും, സോഷ്യൽ മീഡിയ ആൽഗോരിതങ്ങൾ ആ സംശയങ്ങളെ അതിവേഗം പടർത്തുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ ഈ അവിശ്വാസത്തിന്റെ പുക കൂടുതൽ ശക്തമാകുന്നു. വിവരങ്ങൾ കണ്ടെത്താൻ മനുഷ്യനെ സഹായിക്കേണ്ട ഇന്റർനെറ്റ് സംവിധാനങ്ങൾ തന്നെ ഒടുവിൽ മനുഷ്യന്റെ ചിന്താശേഷിയെയും യുക്തിയെയും ശ്വാസം മുട്ടിക്കുന്ന കാഴ്ചയാണ് ഇവിടെ കാണുന്നത്. ഈ വലിയ ആശയക്കുഴപ്പത്തിന്റെ അന്തരീക്ഷത്തിലാണ് മനുഷ്യൻ ഭരണകൂടങ്ങളുടെ അന്ധമായ വിശ്വാസത്തിൽ നിന്ന് മാറി, ഇന്റർനെറ്റിലെ ഇൻഫ്ലുവൻസർമാർ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന രഹസ്യ സത്യങ്ങൾക്ക് പിന്നാലെ പോകുന്നത്. ഭരണകൂടത്തോടുള്ള സംശയം അവരെ എത്തിക്കുന്നത് മറ്റൊരു വിശ്വാസത്തിലേക്കാണ്. ഈ പ്രതിസന്ധിയെ മറികടക്കാനുള്ള വഴി ഭരണകൂടങ്ങളെ അന്ധമായി വിശ്വസണമോ അതോ ഇൻഫ്ലുവൻസർമാരെ വിശ്വസിക്കണമോ എന്നതല്ല. ചരിത്രം നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നത് അധികാരകേന്ദ്രങ്ങൾ ചിലപ്പോൾ കള്ളം പറയുകയും വിവരങ്ങൾ മറച്ചുവെക്കുകയും ചെയ്യുമെന്നാണ്; എന്നാൽ അതിനർത്ഥം ഇന്റർനെറ്റിൽ കാണുന്ന ഓരോ ബദൽവാദങ്ങളും ഗൂഢാലോചനകളും സത്യമാണെന്നല്ല. അതുകൊണ്ട് തന്നെ, ആധുനിക ലോകത്തിന് അടിയന്തിരമായി ആവശ്യം സ്വതന്ത്രമായ വിവേചനബുദ്ധി എന്ന ബൗദ്ധിക ശീലമാണ്. ആരാണ് ഈ വാർത്ത പറയുന്നത് എന്ന ചോദ്യത്തിൽ നിന്ന് മാറി, ഈ വാർത്തയ്ക്ക് എന്ത് തെളിവാണ് നൽകിയിട്ടുള്ളത്, അത് എങ്ങനെ നമുക്ക് സ്വതന്ത്രമായി പരിശോധിക്കാം എന്ന ശാസ്ത്രീയമായ ചോദ്യങ്ങളിലേക്ക് മനുഷ്യന്റെ യുക്തിചിന്ത മാറേണ്ടതുണ്ട്. പരിശോധിക്കാവുന്ന തെളിവുകളോടുള്ള ഇത്തരം ബൗദ്ധികമായ ശീലങ്ങൾക്കും സുതാര്യതയ്ക്കും മാത്രമേ ഈ ആഗോള അവിശ്വാസത്തിന്റെ പുകച്ചുരുളുകളെ ഭേദിച്ച് സത്യത്തെ വീണ്ടെടുക്കാൻ സാധിക്കൂ.

.